مواد تشکیل دهنده مرطوب کننده ها چیست؟

امروزه مرطوب کننده های متعددی در بازار وجود دارند که همه آنها ادعا میکنند از کیفیت خوبی برخوردار بوده و با کارایی بالایی که دارند برای پوست شما مفیدند. قطعا بررسی ادعای تمام این محصولات کار دشواری خواهد بود، اما با توجه به لیست مواد تشکیل دهنده مرطوب کننده ها و اینکه هرکدام چه کاری را انجام میدهند، میتوان انتخاب آگاهانه تری نسبت به نیازهای پوستی به عنوان یک مصرف کننده داشته باشید. شناخت این ترکیبات به شما کمک می‌کند تا بهترین روتین مراقبت از پوست را برای خود بسازید.

در ادامه مطلب قصد داریم به بررسی مواد تشکیل دهنده و ترکیبات مفید و مضر در فرمولاسیون کرم های مرطوب کننده پرداخته و نه تنها فواید، بلکه محدودیت‌ ها و معایب آنها را نیز مورد بحث قرار دهیم. عملکرد مثبت یا منفی یک کرم مرطوب کننده فقط به دلیل ترکیباتش است. در حالی که برخی از مواد برای پوست بسیار مفیدند، رطوبت را قفل کرده و مانع از خروج آن از پوست میشود، برخی دیگر می‌توانند تحریک‌ کننده، خشک‌ کننده یا عامل ایجاد آکنه باشند. بعد از خواندن این مطلب، زین پس که برای خرید کرم مرطوب کننده به فروشگاه های حضوری یا سایت های اینترنتی مراجعه میکنید، حتما لیست مواد تشکیل دهنده (ingredients) را خوانده و سپس اقدام به تهیه کرم نمایید.

بررسی ingredients (مواد تشکیل دهنده و ترکیبات اصلی) کرم های مرطوب کننده

برای انتخاب بهترین محصول برای پوست خود، باید با دسته‌بندی‌های اصلی مواد تشکیل دهنده مرطوب کننده ها آشنا شوید. این ترکیبات به طور کلی به هومکتانت‌ها، انسداد کننده‌ها و نرم‌کننده‌ها تقسیم می‌شوند که هر کدام نقش خاصی در آبرسانی و حفظ سلامت پوست ایفا می‌کنند.

1. هومکتانت (Humectant) چیست و چه نقشی در مرطوب کننده دارد؟

هومکتانت ها در بین ingredients مرطوب کننده ها موادی هستند که آب را از لایه میانی پوست به نام درم به لایه بیرونی پوست به نام اپیدرم می کشند. این فرآیند کمک می کند تا پوست مرطوب و شاداب بماند. هنگامی که رطوبت محیط بیشتر از 70٪ باشد، هومکتانت ها نیز می توانند آب را از جو بیرونی به داخل اپیدرم جذب کنند. هومکتانت معادل مصنوعی فاکتور مرطوب کننده طبیعی (NMF) است، ماده ای که به طور طبیعی توسط پوست تولید می شود و خارجی ترین لایه سلول ها (به نام لایه شاخی) را مرطوب نگه می دارد. چندین هومکتانت مختلف وجود دارد که معمولاً در فرمولاسیون کرم های مرطوب کننده تجاری استفاده می شود:

گلیسیرین: همچنین به عنوان گلیکول شناخته می شود، این ماده بیشتر از روغن های گیاهی به دست می آید. علیرغم اثربخشی بالا به عنوان یک مرطوب کننده قوی، گلیسیرین می تواند به سرعت در اثر گرما و رطوبت تجزیه شود.
هیالورونیک اسید: یک اسید محبوب در دنیای مراقبت از پوست که به نام هیالورونان نیز شناخته می شود، این مولکول می تواند تا 1000 برابر وزن خود را در آب نگه دارد. این ترکیبی است که به طور طبیعی در بدن تولید می شود و می تواند انواع پوست را بدون ایجاد احساس چربی آبرسانی کند. با این حال، اسید هیالورونیک می تواند باعث خشکی پوست در برخی افراد، به ویژه در آب و هوای خشک شود.
سوربیتول: این یک الکل قندی است که به عنوان یک شیرین کننده مصنوعی استفاده می شود اما دارای خواص مرطوب کننده و ضد باکتریایی قوی نیز هست. سوربیتول نیز می تواند مانند اسید هیالورونیک باعث خشکی پوست شود.
اوره: اوره جزء NMF است که یک لایه بردار و هومکتانت قوی محسوب می‌شود. در حالی که اوره در آبرسانی موثر است، می تواند باعث تحریک پوست های حساس شود.
آلفا هیدروکسی اسیدها (AHA): این گروه از ترکیبات از مواد طبیعی مانند مرکبات، نیشکر و سیب مشتق می‌شوند. در برخی از افراد، به ویژه افراد با پوست روشن، آلفا هیدروکسی اسیدها می توانند پوست را نسبت به نور خورشید حساس کنند.

2. انسداد کننده ها (Occlusives) در ترکیبات مرطوب کننده

انسداد کننده‌ها (Occlusives) دسته ای دیگر از مواد تشکیل دهنده کرم مرطوب کننده هستند که روی سطح پوست باقی می‌مانند و با کاهش سرعت تبخیر، میزان آب پوست را افزایش می دهند. این مواد مانند ژل نفتی، موم زنبور عسل، وازلین و … اغلب چرب هستند و زمانی که روی پوست مرطوب استفاده می شوند بیشترین تاثیر را دارند. انسداد کننده های مختلفی در محصولات آبرسان و مرطوب کننده استفاده می شود که هر کدام مزایا و معایب خود را دارند:

وازلین (ژله نفتی): که به نام پارافین نرم نیز شناخته می شود، نوعی ژل نفتی است که با جلوگیری از قرار گرفتن پوست در معرض هوا، موجب مرطوب نگه داشتن آن و حفظ سد دفاعی پوست میشود.
روغن معدنی: از مواد نفتی تصفیه شده تهیه می شود، روغن معدنی اغلب به دلیل بافت مطلوب خود در لوسیون ها مورد استفاده قرار می گیرد، اما به اندازه سایر مواد شیمیایی در جلوگیری از تبخیر رطوبت موثر نیست.
لانولین: این ماده مومی شکل از پشم گوسفند به دست می‌آید و در عین اینکه در حفظ رطوبت مؤثر است، گران است و می‌تواند برای پوست تحریک‌کننده باشد. در برخی از افراد نیز موجب درماتیت تماسی آلرژیک میشود.
مشتقات سیلیکون: این ترکیبات دست ساز (که شامل دایمتیکون و سیکلومتیکون می شود) چرب نیستند اما اثر مرطوب کنندگی محدودی دارند. آنها اغلب به ژله نفتی اضافه می شوند تا احساس چربی کمتری روی پوست ایجاد کنند.

3. نرم کننده ها (Emollients) و نقش آنها در لطافت پوست

نرم‌کننده‌ ها ترکیباتی هستند که ساختار یک کرم مرطوب‌ کننده را کامل می‌کنند. آنها عواملی هستند که در لایه شاخی پوست باقی می مانند و به عنوان روان کننده عمل کرده و ظاهر نرم و انعطاف پذیر پوست را حفظ می کنند. نرم کننده ها عمدتاً از روغن ها و ترکیبات چرب معروف به لیپید ساخته می شوند. وجود این مواد در فرمولاسیون و ترکیبات کرم های مرطوب کننده باعث پر شدن شکاف‌ های بین سلول‌ هایی که در لایه شاخی ریزش کرده‌ اند، میشود. این امر می تواند به پوست بافت کامل تر، صاف تر و لطیف تری بدهد. از جمله نرم کننده هایی که معمولا در مرطوب کننده ها استفاده می شود عبارتند از:

ایزوپروپیل پالمیتات: این مایع بی رنگ و تقریباً بی بو است که از روغن نخل و/یا چربی حیوانی ساخته می شود. در حالی که ایزوپروپیل پالمیتات موثر است، بافت بسیار غلیظی دارد و می تواند منافذ پوست را مسدود کند و خطر ایجاد آکنه را افزایش دهد.
اسید استئاریک: این ماده که از انواع چربی های حیوانی و گیاهی به دست می آید، جزء اصلی کره کاکائو و شی باتر است. در حالی که به طور کلی در مراقبت از پوست بی خطر در نظر گرفته می شود، اسید استئاریک می تواند باعث تحریک پوست یا بروز آلرژی در برخی از افراد شود.
اسید اولئیک: این ماده ای است که از روغن زیتون و سایر روغن های گیاهی استخراج می‌شود. در حالی که استفاده مداوم از اسید اولئیک در نرم کردن پوست موثر است، می تواند سد پوستی را مختل کرده و در برخی موارد باعث تحریک پوست شود.
اسید لینولئیک: این ماده نیز از روغن های گیاهی به دست می آید که یک سد حفاظتی ضروری برای سرامیدها، یکی از عناصر اصلی در فرمولاسیون کرم های مرطوب کننده پوست است. در حالی که ملایم است، تاثیر کمتری روی پوست های مستعد آکنه نسبت به اسید اولئیک دارد.

4. آنتی اکسیدان های موضعی در کرم های ضد پیری

گاهی اوقات موادی به مرطوب کننده ها اضافه می شود تا آسیب سلولی ناشی از اکسیداسیون را کاهش دهند. اکسیداسیون فرآیندی است که در آن یک ماده شیمیایی تحت تأثیر اکسیژن تغییر می کند که اغلب با اثرات مخربی برای سلامت پوست همراه است.

توکوفرول های مشتق شده از ویتامین E و اسید اسکوربیک (ویتامین C) دو ماده ای هستند که دارای اثرات آنتی اکسیدانی قوی هستند. آنها با مسدود کردن عمل اتم‌های ناپایدار معروف به رادیکال‌های آزاد که به سلول‌ها در سطح مولکولی آسیب می‌رسانند و باعث پیری زودرس آنها می‌شوند، از پوست محافظت می‌کنند. استفاده از این ترکیبات در ساختار یک کرم باعث میشود تا برچسب “ضد پیری” یا جوانساز به آن محصول اطلاق شود.

اسید سیتریک، اسید تارتاریک و اتیلن دی آمین تترا استیک اسید (EDTA) خواص آنتی اکسیدانی مستقلی ندارند اما می توانند اثرات آنتی اکسیدانی سایر مواد را به طور چشمگیری افزایش دهند. آنتی‌ اکسیدان‌ های موضعی معمولاً توسط انواع پوست به خوبی تحمل می‌شوند، اگرچه برخی از آن‌ ها می‌توانند در پوست‌های بسیار حساس باعث تحریک شوند. توجه داشته باشید که توکوفرول ها و اسید اسکوربیک در غلظت‌های بالا می توانند منافذ را مسدود کرده و وضعیت آکنه را بدتر کنند.

ترکیبات مضر در کرم‌ های مرطوب‌ کننده که باید بشناسید

اگرچه کرم‌ های مرطوب‌ کننده برای نرمی و حفظ رطوبت پوست ضروری هستند، اما برخی ترکیبات موجود در فرمولاسیون آن‌ها می‌توانند اثرات منفی بر سلامت پوست داشته باشند. شناخت این مواد مضر به شما کمک می‌کند هنگام خرید محصولات مراقبت از پوست، انتخاب هوشمندانه‌ تری داشته باشید و از آسیب‌های احتمالی پیشگیری کنید.

پارابن‌: از جمله مواد نگهدارنده هستند که باعث تحریک، آلرژی و حتی اختلالات هورمونی می‌شوند.
الکل: در برخی محصولات استفاده می‌شود اما رطوبت طبیعی پوست را از بین می‌برد و خشکی و التهاب را تشدید می‌کند.
سولفات‌ها: سد محافظ پوست را تخریب می‌کنند و باعث می‌شوند پوست خشک و به شدت حساس شود.
فتالات‌ها: ترکیباتی هستند که ممکن است تعادل هورمونی بدن را مختل کنند.
تریکلوسان: خطر اختلال هورمونی و ایجاد مقاومت باکتریایی را افزایش می‌دهد.
مواد حساسیت‌ زا (مثل عطر، رنگ و نگهدارنده‌ها): می‌توانند در افرادی که تایپ حساس دارند، واکنش‌ های آلرژیک اعم از خارش، قرمزی و التهاب ایجاد کنند.
مواد نفتی سنگین (مثل پارافین، سیلیکون و وازلین خالص): در صورت استفاده نادرست منافذ را مسدود و تنفس طبیعی پوست را مختل کرده و زمینه ایجاد جوش و آکنه را فراهم می‌کنند.
روغن‌ های معدنی بی‌کیفیت: با بستن منافذ پوست، زمینه‌ ساز بروز جوش و آکنه می‌شوند.
هیدروکینون: یک روشن‌کننده قوی است که ممکن است باعث تحریک و آسیب جدی به بافت پوست شود.
اسانس لیمو: می‌تواند حساسیت نوری (حساسیت به آفتاب) ایجاد کند و پوست را آسیب‌ پذیرتر سازد.
آرد برنج: در برخی ترکیبات احتمال ایجاد جوش‌ های زیرپوستی و گرفتگی منافذ را دارد.
آلفا هیدروکسی اسیدها (AHA) در غلظت بالا: این ماده نوعی لایه بردار بوده و مصرف مکرر و زیاد آن‌ ها بدون تجویز کادر پزشکی می‌تواند باعث نازکی و حساسیت شدید پوست شود.
رتینول بدون تجویز: در دوز بالا ممکن است باعث خشکی شدید، پوسته‌ ریزی و التهاب شود.
پروپیلن گلیکول: در افراد مستعد، می‌تواند موجب سوزش، خارش و تحریک پوستی شود.

کدام ماده مرطوب کننده، مناسب کدام نوع پوست است؟

انتخاب بهترین کرم مرطوب کننده کاملاً به نوع پوست شما بستگی دارد. شناخت نوع پوست و تطبیق آن با مواد تشکیل دهنده مرطوب کننده ها، کلید داشتن پوستی سالم و درخشان است. در کلینیک تخصصی پوست و مو شاپرک طلایی در مشهد، پزشکان ما می‌توانند در این زمینه راهنمایی‌های تخصصی به شما ارائه دهند.

مواد مناسب برای پوست خشک و خیلی خشک

اگر به دنبال بهترین کرم های مرطوب کننده قوی برای پوست خیلی خشک هستید، توجه داشته باشید که محصول مورد نظر شما حتما دایمتیکون و اسید هیالورونیک در ترکیبات خود داشته باشد. هر دوی این مواد به صورت عمقی به مرطوب نگه داشتن پوست شما کمک می کنند. همچنین می توانید به دنبال محصولی باشید که حاوی اوره، پروپیلن گلیکول و گلیسیرین است که به رساندن سریع آب به لایه‌های مختلف پوست شما کمک می کند. برای ماندگاری بیشتر رطوبت، حتی بهتر است مرطوب کننده مورد نظر حاوی پترولاتوم، روغن معدنی یا لانولین باشد زیرا این مواد انسداد کننده به حفظ رطوبت پوست شما در طولانی مدت کمک می کنند.

ترکیبات ایده آل برای پوست چرب و مستعد آکنه

مراقبت از پوست چرب چالش‌برانگیز است زیرا شانس شما را برای ایجاد آکنه و جوش افزایش می دهد. نکته کلیدی در اینجا این است که از موادی که پوست شما را بیش از حد خشک می کنند اجتناب کنید، زیرا خشکی بیش از حد باعث ترشح بیشتر چربی می‌شود. اسید سالیسیلیک، یکی از ترکیبات بکار رفته در بهترین مرطوب کننده های پوست چرب و جوش دار است که به عمق منافذ شما نفوذ می کند و چربی اضافی (سبوم) را پاکسازی می‌کند. این ماده به باز کردن منافذ شما کمک می کند و آنها را از نظر ظاهری کوچکتر نشان می‌دهد. بسیار مهم است که به یاد داشته باشید که نمی خواهید چربی طبیعی فولیکول های خود را بیش از حد از بین ببرید. برای این رژیم مراقبت از پوست، باید روزی یک یا دو بار پوست را با شوینده ملایم بشویید. شستشوی بیش از حد باعث می‌شود با مشکل پوست بیش از حد خشک و تحریک شده مبارزه کنید. مرطوب کننده‌های فاقد چربی (Oil-free) و غیر کومدوژنیک بهترین انتخاب هستند.

راهنمای انتخاب مرطوب کننده برای پوست حساس

وقتی پوست حساسی دارید، مهم‌ترین مسئله توجه به موادی است که مرطوب کننده شما نباید حاوی آن باشد. بسیاری از مرطوب‌کننده‌هایی که در بازار پیدا می‌کنید حاوی عطر، اسانس یا رنگ‌های مصنوعی هستند که فقط وضعیت فولیکول‌های شما را بدتر کرده و باعث التهاب می‌شوند. علاوه بر این، خوب است که به دنبال محصولات مراقبت از پوستی باشید که به طور کلی فرمولاسیون ساده‌ای دارند و حاوی تعداد کمی از مواد هستند. محصولی که حاوی کمتر از 10 ماده فعال باشد برای پوست حساس ایده آل است زیرا به این معنی است که احتمال وجود مواد تحریک‌کننده پوست بسیار کمتر است.

راهکار تسکین خارش پوست با مرطوب کننده ها

خارش پوست که اغلب ناشی از خشکی بیش از حد یا اگزما است را می توانید با مرطوب کردن مناسب و حفظ سبوم طبیعی پوست تسکین دهید. در حالت ایده آل، برای رفع این مشکل شما می خواهید یک کرم ضد حساسیت و بدون عطر تهیه کنید که غنی از سرامیدها باشد. در صورتی که مرطوب‌کننده‌های معمولی جواب نداد، ممکن است کادر پزشکی کرم استروئیدی ملایم مانند هیدروکورتیزون 1% را پیشنهاد دهند. این نوع کرم را باید نهایتاً به مدت یک هفته استفاده کنید اما نه بیشتر. اگر نتیجه ای حاصل نشد و خارش ادامه یافت، باید استفاده از آن را متوقف کرده و حتماً با پزشکان کلینیک تخصصی پوست مشورت کنید.

جمع‌بندی نهایی انتخاب کرم مرطوب کننده؛ مشاوره تخصصی پوست در کلینیک شاپرک طلایی مشهد

در یک جمع‌بندی کلی، ترکیبات مختلفی در کرم های مرطوب کننده وجود دارد که می تواند کیفیت، رنگ، بافت و ظاهر پوست را به طور چشمگیری بهبود بخشد. همانطور که بررسی کردیم، هر کدام از این مواد مزایا، محدودیت ها و معایب خاص خود را دارند. مهم ترین ترکیبات این کرم ها به طور کلی در 3 گروه هومکتانت ها (مرطوب کننده ها)، انسداد کننده ها و نرم کننده ها دسته بندی میشوند. هومکتانت ها آب را از محیط و لایه میانی پوست به لایه بالایی (اپیدرم) هدایت میکنند. انسداد کننده ها با ایجاد یک لایه محافظ از تبخیر رطوبت جلوگیری کرده و مانع از خشکی پوست میشوند. نرم کننده ها نیز علاوه بر ایجاد لطافت، ظاهری صاف، یکدست و انعطاف‌پذیر به پوست میدهند. نکته بسیار مهمی که باید به آن توجه شود این است که استفاده منظم از کرم های مرطوب کننده متناسب با نوع پوست و داشتن یک روتین منظم مراقبتی، باعث تقویت سد دفاعی پوست شده و از نفوذ رادیکال های آزاد و صدمات محیطی احتمالی جلوگیری میکند. برخی از مرطوب کننده های پیشرفته همچنین حاوی آنتی اکسیدان هایی مانند ویتامین C و E هستند که خواص “ضد پیری” و جوانسازی دارند.

با تمام این اوصاف، اگر به بیماری‌های پوستی خاصی مانند آکنه شدید، پسوریازیس یا اگزمای مزمن مبتلا هستید، ممکن است برخی از محصولات تجاری بیشتر از اینکه برایتان مفید باشند، مضر بوده و باعث تشدید علائم شوند. بنابراین، انتخاب خودسرانه محصولات مراقبتی توصیه نمی‌شود. کلینیک تخصصی پوست و مو شاپرک طلایی به عنوان یک برند مطرح در شهر مشهد، با سال‌ها سابقه درخشان در ارائه خدمات تخصصی پوست و مو و لیزر، و بهره‌گیری از کادر پزشکی مجرب و بهترین دستگاه های موجود در سطح جهانی، آماده است تا شما را در انتخاب بهترین روتین مراقبتی و درمانی یاری کند. در شاپرک طلایی، سلامت و زیبایی پوست شما اولویت ماست.

تماس با مشاور 0513112

سوالات متداول درباره مواد تشکیل دهنده مرطوب کننده ها

مواد تشکیل دهنده کرم چیست و چرا باید به آن توجه کنیم؟

کلمه ingredients در واقع به معنای همان ترکیبات و مواد تشکیل دهنده در فرمولاسیون یک محصول است که قانوناً باید روی بسته‌ بندی یا قوطی آن نوشته شود. توجه به این لیست به شما کمک می‌کند تا از وجود مواد مفید برای پوست خود مطمئن شده و از خرید محصولاتی که حاوی ترکیبات مضر یا حساسیت‌زا برای نوع پوست شما هستند، خودداری کنید.

مرطوب کننده ترین ماده برای پوست چیست؟

مسلما یکی از موثرترین و شناخته‌شده‌ترین مواد در کرم های مرطوب کننده، گلیسیرین (و همچنین هیالورونیک اسید) است که با جذب رطوبت از محیط و لایه های داخلی پوست، سطح پوست را نرم و آبرسانی نگه می دارد. البته این رطوبت جذب شده، سپس باید با کمک مواد انسدادکننده (مثل وازلین) و نرم کننده ها که تبخیر آب روی سطح پوست را کند می کنند، در بافت پوست به دام انداخته شود تا اثر ماندگاری داشته باشد.

چه کسانی به مرطوب کننده نیاز دارند و ضرورت استفاده از آن چیست؟

بدون استثنا، همه افراد به استفاده از کرم مرطوب کننده نیاز دارند، چه پوست بسیار خشک، معمولی، مختلط یا حتی پوست چرب داشته باشید. در طول روز، پوست ما به دلایل مختلف محیطی رطوبت طبیعی خود را از دست می دهد. مرطوب کننده همانطور که از نامش پیداست به جبران این آب از دست رفته و حفظ رطوبت پوست کمک می کند. علاوه بر این، با افزایش سن، فعالیت غدد تولید کننده چربی در پوست کاهش می یابد. این مسئله می تواند پوست را خشک‌تر کرده و بیشتر در معرض آسیب و چین و چروک قرار دهد. مرطوب کننده ها با قفل کردن آب در بافت و ترمیم سد محافظ پوست شما، به کند کردن این روند پیری کمک شایانی می کنند.

تماس با مشاور 0513112